Blogs

Τι είναι η αλλεργία;

Τι είναι η αλλεργία;

Αλλεργία είναι σύνθετη λέξη και ετυμολογικά προέρχεται από το συνδυασμό των λέξεων «άλλο + έργο». Ο πρώτος που πρότεινε τον όρο αυτό ήταν ο Αυστριακός παιδίατρος Clemens von Piquet (1874-1929), ο οποίος παρατήρησε το 1905 ότι κατά την επαναχορήγηση ετερολόγων ορών, ορισμένα άτομα αντί ανοσίας εμφάνιζαν ορονοσία. Με απλά λόγια το ανοσιακό σύστημα αντί να εμφανίζει τη φυσιολογική δραστηριότητα για την οποία έχει ταχθεί από τη φύση, δηλαδή να εμφανίζει φύλαξη του οργανισμού (ανοσία), εμφάνιζε άλλο έργο (αλλεργία) δηλαδή α -φύλαξη (αναφυλαξία). Σήμερα θεωρούμε ότι η αλλεργία είναι αποτέλεσμα της υπεραντίδρασης (υπερευαισθησίας) του ανοσιακού μας συστήματος σε ουσίες του περιβάλλοντος, οι οποίες ΔΕΝ είναι παθογόνες (επικίνδυνες) για τον οργανισμό π.χ. γύρεις δένδρων και φυτών, πρωτεΐνες τροφικής προέλευσης (γάλα αγελάδος, αυγό, ψάρι κ.α.). Τα φυσιολογικά άτομα ανέχονται την επαφή του οργανισμού με τις ουσίες αυτές (τις ονομάζουμε αλλεργιογόνα) χωρίς το ανοσιακό τους σύστημα να αντιδρά (εμφανίζει όπως λέγεται στην ιατρική ανοσολογική ανοχή). Η ανοσολογική ανοχή είναι απαραίτητη διότι ο οργανισμός μας είναι υποχρεωμένος να έρχεται σε επαφή με συστατικά που δεν έχουν την ίδια σύσταση με τα δικά του και συνεπώς το ανοσιακό μας σύστημα να ανέχεται την επαφή με αυτά χωρίς να αντιδρά, επειδή τα ξένα συστατικά είναι τις περισσότερες φορές χρήσιμα. Για παράδειγμα, εάν δεν υπήρχε το φαινόμενο της ανοσολογικής ανοχής τότε δεν θα μπορούσαμε να φάμε ζωικές ή φυτικές πρωτεΐνες. Στο αλλεργικό άτομο υπάρχει διαταραχή της ανοσολογικής ανοχής σε κάποια (ή κάποιες) από τις ξένες πρωτεΐνες, με αποτέλεσμα όταν εισέλθουν αυτή (ές) στον οργανισμό να υπεραντιδρά το ανοσιακό σύστημα και να προκαλείται βλάβη σε κάποιους ιστούς ή όργανα του οργανισμού. Με αυτό το τρόπο προκαλούνται και τα διάφορα συμπτώματα της αλλεργίας.

Πως γίνεται κάποιος αλλεργικός;

Η αλλεργία αποτελεί τη συνισταμένη έκφραση δύο κύριων συνιστωσών, αφενός της κληρονομικής προδιάθεσης (που εκφράζεται στα γονίδια του ατόμου και του προσδίδει ένα είδος ευεπιφορότητας για την εκδήλωση της νόσου) και αφετέρου του περιβάλλοντος, οι διάφοροι παράγοντες του οποίου τροποποιούν την έκφραση των γονιδίων κάθε ατόμου. Με τον τρόπο αυτό η αλλεργία μπορεί να εμφανίζεται κλινικά με συμπτώματα (δηλαδή νόσο) ή να παραμένει σε υποκλινικό στάδιο (χωρίς συμπτώματα) και ονομάζεται απλώς ευαισθητοποίηση. Το ανοσιακό μας σύστημα όταν έλθει σε επαφή με μία ουσία που τη θεωρεί επικίνδυνη για τον οργανισμό θα αντιδράσει, με σκοπό την εξουδετέρωση της, με την παραγωγή αντισωμάτων. Όταν το αλλεργικό έρχεται σε επαφή με το αλλεργιογόνο αντί να παραχθούν το είδος των αντισωμάτων που παράγονται
φυσιολογικά (δηλαδή να παραχθούν IgG αντισώματα), παράγονται άλλο είδος αντισωμάτων τα IgE αντισώματα. Τα αντισώματα αυτά επενδύουν τη κυτταρική μεμβράνη συγκεκριμένων κυττάρων του οργανισμού, τα οποία ονομάζονται βασεόφιλα και σιτευτικά κύτταρα. Τα βασεόφιλα κυκλοφορούν στο αίμα και βγαίνουν και στους ιστούς, ενώ τα σιτευτικά είναι μόνο στους ιστούς διάσπαρτα σε όλο το σώμα. Τα κύτταρα αυτά διαφοροποιούνται από άλλα κύτταρα του οργανισμού διότι παράγουν και αποθηκεύουν στο εσωτερικό τους (σε κοκκία του κυτταροπλάσματος) ορισμένες ουσίες όπως η ισταμίνη. Όταν σε ένα άτομο παράγονται IgE αντισώματα και αυτά έχουν επενδύσει τα βασεόφιλα και σιτευτικά κύτταρα του, τότε ομιλούμε ότι το άτομο είναι ευαισθητοποιημένο. Όταν το συγκεκριμένο άτομο έλθει πάλι σε επαφή με την ουσία (αλλεργιογόνο) που προκάλεσε το σχηματισμό των IgE αντισωμάτων, τότε το αλλεργιογόνο θα συναντήσει το αντίσωμα (που είναι στη μεμβράνη των βασεοφίλων και σιτευτικών κυττάρων) και θα ενωθεί μαζί του. Η ένωση αυτή θα έχει σαν αποτέλεσμα τα κύτταρα να ενεργοποιηθούν και να απελευθερώσουν τις ουσίες που έχουν στα κοκκία τους στους γύρω ιστούς. Όμως, οι ουσίες αυτές (π.χ. η ισταμίνη) έχουν πολλές και έντονες φαρμακολογικές δράσεις, όπως διαστέλλουν τα αγγεία και προκαλούν ερυθρότητα, προκαλούν βήχα ή κνησμό (φαγούρα) στο δέρμα – μύτη επειδή ερεθίζουν τα τοπικά νεύρα κλπ. Με τον τρόπο αυτό παράγονται τα γνωστά συμπτώματα της αλλεργικής νόσου. Επιπλέον, ενεργοποιείται και μία σύνθετη βιολογική διεργασία που τελικά οδηγεί σε ένα είδος ειδικής φλεγμονής (αλλεργική φλεγμονή), η οποία χρονίζει σε ορισμένες αλλεργικές παθήσεις (όπως άσθμα, ρινίτιδα, ατοπική δερματίτιδα κλπ) με αποτέλεσμα τη χρονιότητα της νόσου

Κληρονομικότητα και περιβάλλον. Τι ευθύνεται περισσότερο;
Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία δραματική αύξηση των αλλεργικών παθήσεων στις ονομαζόμενες « Δυτικού τύπου » κοινωνίες. Η αύξηση της συχνότητας είναι πολύ εντυπωσιακή, σε μερικές αλλεργικές παθήσεις έχει διπλασιασθεί έως και τετραπλασιασθεί η συχνότητα σε ένα διάστημα 20-30 ετών. Μία τέτοια αύξηση είναι απίθανο να οφείλεται σε αλλαγή του γενετικού υποστρώματος και οι αιτίες πρέπει και αναζητούνται σε μεταβολές των περιβαλλοντικών συνθηκών. Όταν ο ένας γονέας είναι αλλεργικός τότε η πιθανότητα του να γεννηθεί παιδί που θα εμφανίσει αλλεργική νόσο είναι περίπου 25-30% (λίγο μεγαλύτερη από του γενικού πληθυσμού), όταν είναι και οι δύο γονείς αλλεργικοί τότε η πιθανότητα υπερβαίνει το 50% και στη περίπτωση που πάσχουν και οι δύο γονείς από την ίδια αλλεργική νόσο, τότε η πιθανότητα ξεπερνά το 65%. Όμως από την άλλη πλευρά στους μονοωγενείς διδύμους (τα φυσικώς κλωνοποιημένα άτομα) δεν εμφανίζεται απόλυτη σύμπτωση της αλλεργικής νόσου, αλλά μόνο σε ποσοστό περί το 60%, δηλαδή στα ζεύγη των μονοωγενών διδύμων μόνο 6 στα 10 ζευγάρια πάσχουν και οι δύο δίδυμοι. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μεν κληρονομική επιβάρυνση, αλλά η κληρονομικότητα δεν μεταβιβάζεται με ένα γονίδιο (όπως για παράδειγμα στη περίπτωση της μεσογειακής αναιμίας). Οι έρευνες έχουν δείξει ότι η κληρονομική προδιάθεση (ευεπιφορότητα) κληρονομείται με σύνθετο τρόπο και το περιβάλλον είναι που παρεμβαίνει ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΑ στην εκδήλωση ή όχι της αλλεργικής νόσου.

http://www.isathens.gr/selida-tou-politi/epikaira-iatrika-themata/323-2011-12-06-17-47-38.html